Voorbereiden op klimaatverandering

Waterplein_cropped

Het waterplein op het Benthumplein, Rotterdam.

Het was de afgelopen dagen volop in het nieuws: het klimaat verandert. In de komende decennia zullen extremere regenbuien worden afgewisseld met extreme hitte en droogte. Vanuit het programma Water Sensitive Rotterdam (WSR) bereidt Rotterdam zich hierop voor. In de vorm van grootschalige projecten (waterreservoir aangelegd onder het Museumpark, waterplein op het Benthemplein). Maar de gemeente realiseert zich dat de oplossing niet alleen ligt in dit soort kostbare projecten.

In de dichtbebouwde omgeving is het essentieel dat ondernemers, stadmakers, creatievelingen, kunstenaars en natuurlijk bewoners samen met de ambtenaren en ingenieurs verkennen wat de mogelijkheden zijn om de stad klimaatproof te maken. Bovendien is het doel van Water Sensitive Rotterdam dat ze daarbij meerwaarde creëren, bijvoorbeeld betere luchtkwaliteit of meer sociale cohesie in de wijk. Maar hoe bereik je al deze mensen en krijg je ze in beweging? Vanwege mijn ideeën over activistische communicatie en mijn ervaring bij Stadslab Leiden, vroeg de programmatrekker van Water Sensitive Rotterdam of ik de communicatiestrategie van het programma wilde ontwikkelen. Dit is wat hij kreeg.


Hij kreeg niet waar hij om vroeg. Dus geen communicatiestrategie. Althans, geen traditionele. Met iedere doelgroep zijn eigen middel en een ijzeren planning. In plaats daarvan kreeg hij een ‘Van Plan’ – niet in beton gegoten, want de context en ontwikkelingen bepalen onze acties. In het Van Plan ontvouw ik ideeën om te bouwen aan een community voor Water Sensitive. Een community waarin iedereen gelijkwaardig is, op gelijke basis co-creëert en het gedachtegoed verspreidt.

De term ‘Van Plan’ heb ik niet van mijzelf, maar van Harold Janssen van DeLimes. Ik hoorde de term voor het eerst toen wij samenwerkten in het programma De Hark Voorbij bij de Nationale Politie. Het is een goede term in deze tijden van overdreven management en überstrategische plannen van veel teveel pagina’s die op de vierkante millimeter willen vastleggen wat er moet gaan gebeuren – wat helemaal niet kan – maar die gelukkig toch niemand leest.

Stadszomernachtdroom

Co-creatie in actie tijdens de Stadszomernachtdroom van Stadslab Leiden.

Als je uitgaat van co-creatie, kun je niet alles vooraf bepalen. Anderzijds moet je wel weten wat je ongeveer ‘van plan’ bent voordat je ergens mee aan slag gaat. Ons Van Plan gaat dus meer over uitgangspunten en principes dan over de daadwerkelijke activiteiten.

Inspiratiedocument Dit Van plan kwam niet uit de lucht vallen, maar vond een goed vertrekpunt in het Inspiratiedocument dat het bureau LinksRechts Service Design eerder had geschreven voor het programma Water Sensitive Rotterdam. Onderstaande zinnen uit het inspiratiedocument vormden voor mij belangrijke uitgangspunten:

  • Als oude maatschappelijke en organisatorische principes worden verlaten, heeft het geen zin om Water Sensitive Rotterdam (WSR) vanuit de oude manier van denken op te zetten. De veranderende rol van de overheid en relatie met de burgers is daarom startpunt voor het WSR-programma.
  • Het zal een beweging moeten worden die wordt gedragen door de overheid, samen met burgers en ondernemers. Iedereen draagt vanuit de eigen mogelijkheden een steentje bij.
  • De nieuwe relatie tussen overheid, burgers en bedrijven zal er een moeten worden waarin men in de uitvoering als gelijkwaardige partners.
  • WSR moet transformeren van een gemeenteplan naar iets van de stad.
  • Interne en externe borging kan gezien worden als losse vraagstukken, maar in feite gaat het over hetzelfde.
  • De reis bestaat uit een grote hoeveelheid kleine stappen, die je stuk voor stuk dichter bij het doel brengen.
  • Een beweging waarin de burger moet participeren, kan alleen succesvol worden als het de burger aanspreekt.
  • Ga de burger opzoeken. Ervaar de context, de frustraties, de successen en het falen in de echte omgeving. Beleef de realiteit.
  • Door samen te creëren worden de onuitgesproken wensen en behoeften expliciet gemaakt.

Practice what you preach, dacht ik toen ik dit las. Wat we willen bereiken, moet al ingebakken zitten in de vorm waarop we onze aanpak en daarmee onze communicatie vormgeven en organiseren. Dat betekent:

  • We maken geen verschil tussen interne en externe doelgroepen of borging.
  • Iedereen is deelnemend partner, die iets bijdraagt vanuit zijn eigen kennis en vaardigheden.
  • Alle deelnemende partners zijn gelijk aan elkaar.
  • Samen wordt gecreëerd en het gedachtegoed verspreid.
  • Verandering komt niet tot stand door dwang, maar doordat de verandering aansprekend is en aansprekend wordt gebracht.
  • Voor iedereen staat leren centraal, net als delen.
  • De reis ligt niet van te voren vast, maar wordt gaandeweg ontdekt.
  • De reis bestaat uit een grote hoeveelheid kleine stappen.
images

De community van Granby Street in Liverpool, die de bouwvallige huizen in de wijk op artistieke wijze opknapt.

Community De vorm die zich hierdoor onherroepelijk aan mij opdrong was de community. Een snelle definitie (afkomstig van mijzelf): een mix van enthousiaste bewoners, professionals, overheid, visionairs en creatievelingen. Die op gelijke basis co-creëert en het gedachtegoed verspreidt. Een community die mensen in staat stelt ergens bij te horen en aan bij te dragen. Iets van waarde te scheppen. En daar vreugde uit te halen. Waardoor de sociale verandering die de community teweeg wil brengen, in de vezels van de mensen gaat zitten en daardoor duurzaam tot stand komt.

Maar wat zijn eigenlijk de eigenschappen en succesfactoren van een community? Wat zijn stappen die we kunnen nemen om van Water Sensitive Rotterdam een succesvolle community te maken? Om die vraag te beantwoorden deed ik een snelle studie naar allerlei communities in Nederland, Europa en de rest van de wereld. Daarover vertel ik meer in mijn volgende blogpost.

Advertenties